Με το παρόν συνοπτικό ενημερωτικό δελτίο, το European Prison Litigation Network, τα μέλη του και οι συνεργάτες του σε όλη την Ευρώπη στοχεύουν στην ενημέρωση των δικηγόρων σε κάθε χώρα και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών σχετικά με τις σημαντικότερες νομικές εξελίξεις σε ζητήματα που αφορούν τις φυλακές στην Ευρώπη.
Καλύπτει 15 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και την Ουκρανία, και τη Ρωσία.
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ >> ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ, ΥΓΕΙΑ, ΥΛΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΚΡΑΤΗΣΗΣ, ΠΟΙΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ, ΦΥΛΑΚΕΣ ΣΕ ΚΑΙΡΟ ΠΟΛΕΜΟΥ, ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΖΩΗ, ΔΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ, ΚΑΘΕΣΤΩΣ, ΑΣΦΑΛΕΙΑ, ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΟΙΝΗΣ, ΒΑΣΑΝΙΣΤΗΡΙΑ, ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΨΗΦΟΥ, ΕΡΓΑΣΙΑ
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΗΝ ΠΛΗΡΗ ΕΚΔΟΣΗ ΣΤΑ ΑΓΓΛΙΚΑ >>
ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
Στη Ρουμανία, διοικητική πράξη τροποποίησε διάταξη που επέτρεπε στους διευθυντές καταστημάτων κράτησης να στερούν από κρατούμενο την πρόσβαση σε πανεπιστημιακές σπουδές βάσει της «συμπεριφοράς» του , η οποία κρίθηκε ότι παραβιάζει το δικαίωμα στην εκπαίδευση, όπως αυτό κατοχυρώνεται από το Ρουμανικό Σύνταγμα.
ΥΓΕΙΑ
Στη Βουλγαρία, τα δικαστήρια έχουν εκδώσει αντικρουόμενες αποφάσεις σχετικά με το αν η ιατρική περίθαλψη στις φυλακές εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του δικαστικού ελέγχου στο πλαίσιο της προληπτικής ένδικης προστασίας (βλ. εδώ and εδώ ).
Στην Ουγγαρία, ένα δικαστήριο απέρριψε αίτημα αποζημίωσης που υπέβαλε πρώην κρατούμενος με χρόνια προβλήματα υγείας, ο οποίος στερήθηκε την κατάλληλη περίθαλψη κατά τη διάρκεια της κράτησής του, υπογραμμίζοντας τα σημαντικά κενά στην προστασία των κρατουμένων που χρειάζονται καθημερινή βοήθεια.
Στη Ρουμανία, η προγραμματισμένη αναθεώρηση των διατάξεων του υπουργικού διατάγματος που διέπουν την υγειονομική περίθαλψη στις φυλακές αποσκοπεί στην ενίσχυση της πρόσβασης των κρατουμένων σε επαρκή ιατρική περίθαλψη, μεταξύ άλλων με την αντιμετώπιση των αποκλίσεων στις πρακτικές μεταξύ των διαφόρων μονάδων και τη διασφάλιση της συνέχειας της θεραπείας για καταστάσεις υψηλού κινδύνου.
Στην Ισπανία, ξεκίνησαν οι εργασίες κατασκευής ενός σωφρονιστικού κτιρίου στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Ναβάρα, προκειμένου να φιλοξενηθούν κρατούμενοι που χρειάζονται νοσηλεία. Αν και η υγειονομική περίθαλψη των κρατουμένων μεταφέρθηκε από το κράτος στην Αυτόνομη Κοινότητα της Ναβάρα το 2021, η περιοχή δεν διέθετε μέχρι τώρα τέτοιο κτίριο.
ΥΛΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΚΡΑΤΗΣΗΣ
Στο Βέλγιο, ένας νόμος έκτακτης ανάγκης αποσκοπεί στην καταπολέμηση του υπερπληθυσμού των φυλακών με την εισαγωγή μέτρων που περιορίζουν τη χρήση της φυλάκισης, τη θέσπιση διαδικασίας έκτακτης ανάγκης ενώπιον του δικαστή εκτέλεσης ποινών και την εισαγωγή διαδικασίας προσωρινής πρόωρης αποφυλάκισης.
Στη Βουλγαρία, ένα δικαστήριο έκρινε ότι ο υπολογισμός του προσωπικού χώρου σε ένα κελί φυλακής πρέπει να βασίζεται στο συνολικό εμβαδόν του κελιού χωρίς να αφαιρείται ο χώρος που καταλαμβάνουν τα έπιπλα (δεν είναι διαθέσιμο στο διαδίκτυο).
Στην Ιταλία, η κυβέρνηση παρουσίασε το νέο της «Σχέδιο για τις φυλακές», με στόχο την αντιμετώπιση του υπερπληθυσμού στις φυλακές. Το σχέδιο εστιάζει στην επέκταση των φυλακών, στην εισαγωγή νέων μέτρων κατ’ οίκον κράτησης για κρατούμενους με ιστορικό χρήσης ναρκωτικών ή αλκοόλ και στη διευκόλυνση της πρόσβασης σε πρόωρη αποφυλάκιση.
Στην Ολλανδία, για να ανακουφίσει τον υπερπληθυσμό των φυλακών, η κυβέρνηση έχει θεσπίσει μια προσωρινή διαδικασία πρόωρης αποφυλάκισης που επιτρέπει στους κρατούμενους να αποφυλακίζονται μία έως 14 ημέρες πριν από τη λήξη της ποινής τους.
Στην Πορτογαλία, οι υποβαθμισμένες συνθήκες κράτησης που προκλήθηκαν από το μεγάλο αριθμό απεργιών των φυλάκων των φυλακών οδήγησαν μια ΜΚΟ να απειλήσει με μαζική προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
ΠΟΙΝΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ
Στη Γαλλία, το Συνταγματικό Δικαστήριο ακύρωσε μια διάταξη που θα επέτρεπε την προφυλάκιση ανηλίκων κάτω των 16 ετών για έως και ένα έτος για ορισμένα σοβαρά αδικήματα, όπως η τρομοκρατία ή το οργανωμένο έγκλημα, κρίνοντας ότι παραβίαζε θεμελιώδεις αρχές της δικαιοσύνης για ανηλίκους.
ΦΥΛΑΚΕΣ ΣΕ ΚΑΙΡΟ ΠΟΛΕΜΟΥ
Στην Ουκρανία, η επίθεση σε σωφρονιστικό ίδρυμα που είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο 16 κρατουμένων και τον τραυματισμό σχεδόν εκατόν υπογραμμίζει την επιτακτική ανάγκη να προστατευθεί το δικαίωμα των κρατουμένων στη ζωή σε καιρό πολέμου μέσω προληπτικών μέτρων, συμπεριλαμβανομένης της εκκένωσης, όπως απαιτείται από τα εθνικά και διεθνή πρότυπα.
Επίσης στην Ουκρανία, οι αρχές, σε συνεργασία με τη Γεωργία και τη Μολδαβία, οργάνωσαν την απέλαση πίσω στο ουκρανικό έδαφος πολιτών που είχαν φυλακιστεί εκεί και είχαν μεταφερθεί με τη βία στη Ρωσία μετά την κατάληψη της φυλακής τους από τις ρωσικές δυνάμεις κατά τη διάρκεια της πλήρους εισβολής, κατά παράβαση του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου. Λόγω εμποδίων στη Ρωσία, την Ουκρανία, τη Γεωργία και τη Μολδαβία, είχαν εγκλωβιστεί στα σύνορα Ρωσίας-Γεωργίας, κλεισμένοι σε ένα υπόγειο, υπό απάνθρωπες συνθήκες, και εξαρτώμενοι εξ ολοκλήρου από την ανθρωπιστική βοήθεια που παρείχαν οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Η κατάσταση αυτή αντανακλά την αποτυχία των αρμόδιων φορέων να αναγνωρίσουν το καθεστώς τους ως θυμάτων εγκλήματος πολέμου, εκθέτοντάς τους έτσι σε δευτερογενή θυματοποίηση.
ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΖΩΗ
Στην Ολλανδία, η Επιτροπή Προσφυγών ανέτρεψε την απόφαση του διευθυντή της φυλακής να αρνηθεί την επίσκεψη της οικογένειας ενός κρατουμένου χωρίς επίβλεψη, με την αιτιολογία της «ανεπιθύμητης συμπεριφοράς» , κρίνοντας ότι η απόφαση δεν βασίστηκε σε σαφή και αντικειμενικά κριτήρια.
Επίσης στην Ολλανδία, η Επιτροπή Προσφυγών ακύρωσε την απόφαση να τοποθετηθεί ένας κρατούμενος σε μια εγκατάσταση μακριά από τον τόπο διαμονής του , τονίζοντας ότι η έλλειψη χωρητικότητας από μόνη της δεν μπορεί να δικαιολογήσει την παράβλεψη της απαίτησης να κρατούνται οι κρατούμενοι όσο το δυνατόν πιο κοντά στο κοινωνικό τους δίκτυο.
Τέλος, στην Ολλανδία, η Επιτροπή Προσφυγών αποφάνθηκε ότι η απουσία διερμηνέα δεν αποτελεί έγκυρο λόγο για την ακύρωση της επίσκεψης ενός κρατουμένου.
Στην Πορτογλαία, έχουν εγκατασταθεί περισσότερα από 9.000 σταθερά τηλέφωνα μέσα στα κελιά, παρέχοντας στους κρατούμενους δωρεάν πρόσβαση σε προκαθορισμένους αριθμούς τηλεφώνου, συμπεριλαμβανομένων αριθμών δημόσιου ενδιαφέροντος, όπως το γραφείο του Διαμεσολαβητή.
ΔΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ
Στην Αυστρία, το Συνταγματικό Δικαστήριο κήρυξε αντισυνταγματική μια διάταξη του Αυστριακού Ποινικού Κώδικα, η οποία, στην πράξη, εμπόδιζε τους κρατούμενους να λάβουν νομική συνδρομή σε διαδικασίες που αφορούσαν προνόμια φυλακής.
Στο Βέλγιο, ένα προδικαστικό ερώτημα υποβλήθηκε στο Συνταγματικό Δικαστήριο , ζητώντας του να επιλύσει την αντιφατική νομολογία σχετικά με το αν οι καταγγελίες των κρατουμένων πρέπει να περιορίζονται στη νομιμότητα μιας απόφασης ή μπορούν επίσης να αμφισβητούν τα μέτρα που λαμβάνονται για την εφαρμογή της.
Στη Βουλγαρία, ένα ανώτατο δικαστήριο επικύρωσε την ακύρωση μιας πειθαρχικής κύρωσης που επιβλήθηκε σε έναν αγγλόφωνο κρατούμενο, στον οποίο δεν είχε παρασχεθεί διερμηνέας κατά τη διάρκεια της πειθαρχικής ακρόασης, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να κατανοήσει πλήρως την ορολογία που χρησιμοποιήθηκε κατά τη διαδικασία.
Στην Ουγγαρία, μια εκστρατεία της κοινωνίας των πολιτών στην οποία συμμετείχαν κρατούμενοι και συγγενείς κρατουμένων είχε ως αποτέλεσμα σχεδόν οι μισές φυλακές της χώρας να δημοσιεύσουν τους εσωτερικούς κανονισμούς τους στο διαδίκτυο, βελτιώνοντας έτσι την πρόσβαση σε βασικούς κανονισμούς που διέπουν την καθημερινή ζωή, τις επισκέψεις και την επικοινωνία εντός του σωφρονιστικού συστήματος.
Στην Ολλανδία, η Επιτροπή Προσφυγών διαπίστωσε ότι η διοίκηση των φυλακών είχε παραβιάσει το δικαίωμα των κρατουμένων να υποβάλλουν καταγγελίες, καθιστώντας την υποβολή καταγγελιών εξαρτώμενη από συνέντευξη με το προσωπικό των φυλακών και απορρίπτοντας καταγγελίες που είχαν συνταχθεί σε ξένη γλώσσα εκτός της αγγλικής.
Επίσης, στην Ολλανδία, η Επιτροπή Προσφυγών επιβεβαίωσε εκ νέου ότι οι σωφρονιστικές αρχές δεν έχουν διακριτική ευχέρεια όσον αφορά τη διαχείριση της αλληλογραφίας μεταξύ δικηγόρων και πελατών . Διαπίστωσε ότι η επιστροφή της αλληλογραφίας ενός δικηγόρου χωρίς εξήγηση είναι παράνομη και υπονομεύει τη νομική προστασία των κρατουμένων, και διευκρίνισε ότι η προνομιακή αλληλογραφία μπορεί να περιοριστεί κατά τη διάρκεια των επισκέψεων μόνο για συγκεκριμένους νομικούς λόγους, και όχι βάσει εσωτερικών κανόνων επισκεπτηρίου.
ΚΑΘΕΣΤΩΣ
Στη Λιθουανία, η διοίκηση των φυλακών έχει θεσπίσει εσωτερικούς κανονισμούς που διέπουν τη λειτουργία ειδικών μονάδων για κρατούμενους που διατρέχουν κίνδυνο επαναλαμβανόμενης σωματικής ή ψυχολογικής βίας.
Στην Ολλανδία, η Επιτροπή Προσφυγών ανέστειλε την απόφαση του διευθυντή της φυλακής να υποβιβάσει έναν κρατούμενο στο βασικό καθεστώς λόγω «ανεπιθύμητης συμπεριφοράς», κρίνοντας ότι η αιτιολογία δεν ήταν επαρκώς τεκμηριωμένη και, ως εκ τούτου, ενδεχομένως παράλογη ή άδικη.
ΑΣΦΑΛΕΙΑ
Στη Ρωσία, πρόσφατες νομοθετικές τροποποιήσεις έχουν παραχωρήσει στην Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Ασφαλείας την εξουσία να ιδρύει και να λειτουργεί κέντρα προσωρινής κράτησης. Αυτό αποτελεί σημαντικό βήμα πίσω σε σχέση με τις μεταρρυθμίσεις του 2005-2006, οι οποίες μεταβίβασαν την ευθύνη για τις σωφρονιστικές ιδρύσεις στο Υπουργείο Δικαιοσύνης, σύμφωνα με τα πρότυπα του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Επίσης στην Ρωσία, νομοθετικές τροποποιήσεις έχουν επεκτείνει τις εξουσίες των σωφρονιστικών υπηρεσιών, ιδίως σε τομείς που σχετίζονται με την ασφάλεια (επιτήρηση κρατουμένων, προμήθεια και χρήση όπλων, επιχειρήσεις αναζήτησης και σύλληψης φυγάδων κρατουμένων, συντονισμός με άλλες υπηρεσίες επιβολής του νόμου).
ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΟΙΝΗΣ
Στην Ιταλία, ένα δικαστήριο εποπτείας ποινών χορήγησε κατ’ οίκον περιορισμό σε κρατούμενο με προβλήματα υγείας, παρόλο που η κατάσταση της υγείας του δεν θεωρήθηκε επίσημα ασυμβίβαστη με την κράτηση. Το δικαστήριο ερμήνευσε τη σχετική διάταξη για τον κατ’ οίκον περιορισμό υπό το πρίσμα του υπερπληθυσμού των φυλακών και της έλλειψης πόρων, που σήμαινε ότι δεν ήταν δυνατόν να εξασφαλιστεί στον κρατούμενο επαρκής ιατρική περίθαλψη στη φυλακή.
Επίσης στην Ιταλία, ένα διάταγμα του Υπουργείου Δικαιοσύνης εισήγαγε μια διαδικασία που επιτρέπει στους κρατούμενους χωρίς κατάλληλη στέγαση να επωφεληθούν από μέτρα προσαρμογής της ποινής , με την τοποθέτησή τους σε ειδικές κατοικίες επανένταξης.
Στη Λιθουανία, το Συνταγματικό Δικαστήριο δέχτηκε μια ατομική καταγγελία που αμφισβητούσε μια διάταξη του Ποινικού Κώδικα , η οποία αποκλείει από το δικαίωμα υπό όρους αποφυλάκισης άτομα που έχουν καταδικαστεί για εγκλήματα κατά της σεξουαλικής ελευθερίας και/ή της ακεραιότητας ανηλίκων.
ΒΑΣΑΝΙΣΤΗΡΙΑ
Η Ρωσία αποχώρησε επίσημα από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων και της Απάνθρωπης ή Ταπεινωτικής Μεταχείρισης ή Τιμωρίας, στερώντας έτσι από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων τη νομική βάση που απαιτείται για τη διενέργεια επισκέψεων παρακολούθησης στη χώρα.
ΕΚΛΟΓΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ
Στη Γαλλία, το Συνταγματικό Δικαστήριο επικύρωσε έναν νέο νόμο που καταργεί την ψηφοφορία μέσω ταχυδρομείου για τους φυλακισμένους στις τοπικές και νομοθετικές εκλογές. Ενώ ο νόμος διατηρεί την ψηφοφορία μέσω ταχυδρομείου για τις εκλογές σε εθνικό επίπεδο (προεδρικές, ευρωπαϊκές και δημοψηφίσματα), περιορίζει τις επιλογές ψηφοφορίας για άλλες εκλογές σε ψηφοφορία μέσω πληρεξουσίου ή προσωρινή αποφυλάκιση.
ΕΡΓΑΣΙΑ
Στην Πορτογαλία, ο Διαμεσολαβητής έχει επισημάνει σημαντικές ελλείψεις στις συνθήκες εργασίας στις φυλακές, ιδίως τους πολύ χαμηλούς μισθούς που καταβάλλει η διοίκηση των φυλακών.
Στη Ρουμανία, η διοίκηση των φυλακών εξέδωσε διάταγμα για την αναθεώρηση των υφιστάμενων κανονισμών σχετικά με την εργασία στις φυλακές, συμπεριλαμβανομένης της κατάργησης των νομοθετικών διατάξεων που προηγουμένως καθιστούσαν ορισμένες κατηγορίες κρατουμένων μη επιλέξιμες για εργασία.
Επίσης στη Ρουμανία, μια απόφαση αύξησε τον αριθμό των πιστώσεων που μπορούν να κερδίσουν οι κρατούμενοι για κάθε ημέρα εργασίας στο πλαίσιο του συστήματος επιβράβευσης της εργασίας, της εκπαίδευσης και των δραστηριοτήτων αποκατάστασης, καθιστώντας πιο ρεαλιστικά επιτεύξιμα βασικά οφέλη, όπως η προσωρινή άδεια από τη φυλακή.
Traduzido por Filipa Samões Azevedo
Ιδιαίτερες ευχαριστίες στα μέλη, τους συνεργάτες και του εθελοντές μας για τη συνεισφορά τους στη σύνταξη της παρούσας συλλογής!
Σε συνεργασία με
Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ταμείο Robert Carr. Ωστόσο, οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται ανήκουν αποκλειστικά στους συντάκτες και δεν αντικατοπτρίζουν απαραίτητα εκείνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ή του Ταμείου Robert Carr. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ταμείο Robert Carr δεν μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνες/-ο για αυτές.
